Λομπίστες του Πατριαρχείου της Μόσχας στο Κογκρέσο – Τι καταγγέλλουν οι Άρχοντες του Φαναρίου
Το ειρηνευτικό σχέδιο 28 σημείων για την Ουκρανία αναζωπυρώνει την εκκλησιαστική διένεξη. Το Σημείο 20 θεωρείται απαίτηση της Μόσχας για επαναφορά της ρωσικής Εκκλησίας στο Κίεβο.
Η αποκάλυψη ενός ειρηνευτικού σχεδίου 28 σημείων για την Ουκρανία έχει προκαλέσει ανησυχία όχι μόνο στο Κίεβο και τους Ευρωπαίους συμμάχους του, αλλά και σε εκκλησιαστικούς κύκλους. Το σχέδιο, που χαρακτηρίζεται από πολλούς ως «Ανταλκίδειος ειρήνη» παρά δίκαιη συμφωνία, περιέχει όρους που ενδέχεται να ξαναζωπυρώσουν εκκλησιαστικά πάθη και προστριβές.
Ο πυρήνας της ανησυχίας εντοπίζεται στο σημείο 20 του σχεδίου, το οποίο προβλέπει ότι Ουκρανία και Ρωσία θα δεσμευτούν για εκπαιδευτικά προγράμματα που προωθούν την κατανόηση και την ανοχή διαφορετικών πολιτισμών και εξαλείφουν τον ρατσισμό και τις προκαταλήψεις.
Αν και η διατύπωση φαίνεται γενική, εκκλησιαστικοί κύκλοι εκτιμούν ότι κρύβει συγκεκριμένες απαιτήσεις της Μόσχας και πιο συγκεκριμένα την επαναθεσμοθέτηση της εκμάθησης της ρωσικής γλώσσας και του πολιτισμού -κάτι που η Ουκρανία απορρίπτει κατηγορηματικά, χαρακτηρίζοντας τα ρωσόφωνα σχολεία ως εργαλεία προπαγάνδας της Μόσχας.
Η κρίσιμη υποπερίπτωση: Θρησκευτική ανοχή ή επιβολή;
Ιδιαίτερα προβληματική θεωρείται η υποπερίπτωση α' του 20ου όρου, που επιβάλλει στην Ουκρανία να υιοθετήσει τους κανόνες της ΕΕ για τη θρησκευτική ανοχή και την προστασία των γλωσσικών μειονοτήτων.
Πίσω από τη γενικόλογη διατύπωση διαφαίνεται μια επιτακτική απαίτηση, που δεν είναι άλλη από την επαναφορά σε καθεστώς νομιμότητας της δομής του Πατριαρχείου Μόσχας στην Ουκρανία, υπό τον Μητροπολίτη Ονούφριο, την οποία η ουκρανική Βουλή έχει κηρύξει παράνομη.
Αυτός ο όρος έρχεται σε πλήρη ρήξη με την πολιτική που ακολουθούσαν οι ΗΠΑ έως πρότινος, η οποία αντιστεκόταν στη ρωσική διείσδυση στην Ουκρανία μέσω της εκκλησιαστικής επιρροής.
Λομπίστες και επαφές στο Καπιτώλιο
Η αλλαγή στάσης φαίνεται να συνδέεται με πρόσφατη επίσκεψη κληρικών και λομπιστών που προωθούν ρωσικά συμφέροντα στο Κογκρέσο. Οι Άρχοντες του Οικουμενικού Πατριαρχείου καταγγέλλουν με έντονο τρόπο ότι Ρώσοι Ορθόδοξοι κληρικοί -υποστηρικτές του πολέμου του Βλαντιμίρ Πούτιν- συναντήθηκαν μέσα στην εβδομάδα με αξιωματούχους του Λευκού Οίκου και βουλευτές του Κογκρέσου στην Ουάσιγκτον.
Η ιστοσελίδα The Hill αποκάλυψε τη Δευτέρα (17/11) ότι «λομπίστες και κληρικοί με δεσμούς με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία υποστηρίζει ακλόνητα τον πόλεμο του Πούτιν, διεξάγουν εκστρατεία αυτή την εβδομάδα στο Καπιτώλιο και συναντώνται με την κυβέρνηση Τραμπ».
Η καταδίκη των Αρχόντων του Φαναρίου
Οι Άρχοντες του Οικουμενικού Πατριαρχείου (ΑΟΠ) εκφράζουν έντονη αντίθεση σε αυτή την κίνηση, καταδικάζοντας «την παραπλανητική απόπειρα νομιμοποίησης της χρήσης της Ορθόδοξης Εκκλησίας από τη Ρωσία ως βραχίονα της επιθετικής εξωτερικής της πολιτικής».
Σύμφωνα με την ανακοίνωσή τους, η συνάντηση αποσκοπεί στο να εξασφαλίσει αμερικανική ευλογία για τακτικές που οδηγούν στον διωγμό Ορθοδόξων Χριστιανών στην Ουκρανία.
Το ιστορικό της διένεξης
Η εκκλησιαστική διένεξη στην Ουκρανία έχει βαθιές ρίζες που χρονολογούνται από την υποταγή της Μητρόπολης Κιέβου στο Πατριαρχείο Μόσχας, η οποία ολοκληρώθηκε de facto τον 18ο αιώνα. Μετά την ανεξαρτησία της Ουκρανίας το 1991, εμφανίστηκαν αποσχιστικές ομάδες, όπως το Πατριαρχείο Κιέβου, που ζητούσαν αυτοκεφαλία, δηλαδή θρησκευτική ανεξαρτησία.
Η κρίση κορυφώθηκε το 2018, όταν το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ως Μητέρα Εκκλησία, ακύρωσε την πράξη του 1686 με την οποία παραχωρούσε την δικαιοδοσία του Κιέβου στη Μόσχα. Τον Ιανουάριο του 2019, χορήγησε Αυτοκεφαλία στην νεοσύστατη Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας (ΟΕΟ), που ένωσε τις σχισματικές ομάδες.
Το Πατριαρχείο της Μόσχας αντέδρασε έντονα, διακόπτοντας την ευχαριστιακή κοινωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και όσες Εκκλησίες αναγνώρισαν την Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία υπό τον Κιέβου Επιφάνιο (Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και Εκκλησίας Κύπρου και Ελλάδας). Η διένεξη πλέον χωρίζει τους Ορθοδόξους της Ουκρανίας σε αυτούς που υπάγονται στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας που είναι η επίσημα αναγνωρισμένη από το Κίεβο και σε όσους παραμένουν πιστοί στην Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία (που διατηρεί δεσμούς με τη Μόσχα). Η σύγκρουση έχει λάβει και έντονη γεωπολιτική διάσταση.
Οπαδοί και των δυο αντιμαχόμενων πλευρών τόσο της Εκκλησίας υπό τον Επιφάνιο -που αναγνωρίζει το Οικουμενικό Πατριαρχείο, όσο και υποστηρικτές του Πατριαρχείου της Μόσχας σε όλη τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία έχουν προβεί σε βιαιοπραγίες κατά αλλήλων.
